Młynówka Królewska to dziś jeden z najbardziej charakterystycznych i lubianych ciągów rekreacyjnych Krakowa — 8‑kilometrowy pas zieleni, który prowadzi od Mydlnik aż po Aleje Trzech Wieszczów. Choć współcześnie kojarzy się głównie ze spacerami, bieganiem i rowerami, jej historia jest znacznie starsza i bardziej złożona. To nie tylko park, Młynówka Królewska to przede wszystkim dawny kanał wodny, który przez wieki zasilał młyny, ogrody, browary, a nawet królewskie rezydencje.
Jak daleko do Młynówki Królewskiej?
Odległość od Zamku Królewskiego na Wawelu:
Około 49 – 172 rzutów beretem w linii prostej – w moim przypadku KAPELUSZEM … a jeden rzut beretem to 42,1 m., wg oficjalnego rekordu ustanowionego w 2012 r. na Mistrzostwach Świata w Krotoszynie … i tej miary się trzymamy.
Młynówka Królewska - krótka charakterystyka
- Długość: około 8 km.
- Część zachodnia: dzika ścieżka, część wschodnia – alejka utwardzona.
- Czas przejścia: około 2 – 2,5 h.
- Ograniczenia: brak, chociaż z wózkami może być nieco wymagająco po dzikiej ścieżce.
- Należy uważać na rowerzystów, a rowerzyści pamiętajcie, że jest to ciąg pieszy z możliwością poruszania się rowerami, miejcie to na uwadze i ustępujcie miejsca pieszym.
- Dostępność: cały Park Młynówka Królewska jest dostępny bez ograniczeń, całą dobę.
- Presja turystyczna: mała w części zachodniej, średnia w części wschodniej.
- Walory widokowe: w części zachodniej można poczuć przyjemną dziką zieleń i przestrzeń, choć jesteśmy w Krakowie.
Młynówka Królewska – kraina ciszy, zieleni i wypoczynku
Młynówka Królewska to jedno z tych miejsc, które turyści często mijają, nie wiedząc, że właśnie przechodzą obok najdłuższego parku w Polsce. A szkoda, bo to 8 kilometrów zielonej, spokojnej trasy, która prowadzi przez różne oblicza Krakowa — od niemal wiejskich zakątków Mydlnik, przez nowoczesne Bronowice, aż po tętniącą swoim życiem Krowodrzę.
Młynówka Królewska jest jak zielona nitka zszywająca dzielnice, które normalnie trudno byłoby połączyć w jedną trasę spacerową, gdyby właśnie nie historia sztucznie wykopanego w XIII wieku koryta Rudawy, ale o samej historii tego miejsca nieco później.
Młynówkę Królewską podzielić można na dwie części, zachodnia część, ta od której zaczynam wędrówkę, jest dzika, częściowo prowadzona naturalną ścieżką wzdłuż naturalnego koryta. Występują tutaj szpalery starych wierzb, olszy, które nadają charakterystycznego, wiejskiego klimatu, a przecież jesteśmy w Krakowie i zmierzamy w kierunku jego centrum. Ta część jest typowo rekreacyjno-spacerowa, choć sporo tutaj i rowerzystów, jest tutaj na tyle ławek i leżaczków, czy też hamaków, że każdy znajdzie tutaj swoje miejsce do wypoczynku z dala od zgiełku.
Dla ceniących sobie trofea grzybiarskie informacja ważna, klimat Młynówki Królewskiej sprzyja rozwojowi grzybni Żółciaka Siarkowego, wiosennego grzyba, wydającego owocniki w kolorach soczystej żółci, co na wiosnę wygląda zjawiskowo.
Wschodnia zaś część, od ul. Filtrowej już do Alei Trzech Wieszczów została zasypana po powodzi w 1903 r. i przybiera charakter typowo miejskiego duktu spacerowego o podłożu utwardzonym. W tej części usytuowanych nadal jest sporo miejsc wypoczynkowych, ale również napotkamy tutaj lodziarnie sezonowe, ciekawe place zabaw dla dzieci, mini siłownie na świeżym powietrzu, rabatu kwiatowe, kwieciste pergole, czy też niewielkie pomniki historii.
Najważniejszym obiektem w tej części Młynówki Królewskiej, jak i na całej trasie jest chyba (niestety niedostępny do zwiedzania – można tylko pooglądać z zewnątrz) Pałac Królewski w Łobzowie, o którego istnieniu i historii mało kto wie z przyjeżdżających odwiedzić Kraków.
Pałac Królewski w Łobzowie – najcenniejszy zabytek na trasie Młynówki Królewskiej
Myśląc o Krakowie rezydencji królewskiej automatycznie myśli się o Zamku Królewskim na Wawelu, jest to słuszne skojarzenie z uwagi na potęgę tego zabytku. Jest jednak jeszcze bardzo dobrze zachowana druga rezydencja królewska, która pełniła w średniowieczu funkcje bardziej wypoczynkowe, a był to Pałac Królewski w Łobzowie, wówczas znajdował się poza granicami Krakowa.
Po II Wojnie Światowej obiekt został przekazany Politechnice Krakowskiej i nie jest udostępniony do zwiedzania, jednak na teren będący pozostałością po ogrodach (choć ciężko się tutaj ich dopatrzeć) można wejść i podpatrzeć elewację zewnętrzną. Obiekt jest wpisany na listę zabytków i z zewnątrz naprawdę wygląda imponująco. Były tutaj wspomniane również ogrody pałacowe oraz stawy rybne i zarówno sam obiekt, jak i stawy z ogrodami zasilane były właśnie wodą z przepływającej obok Młynówki Królewskiej.
Przewijało się przez Pałac Królewski w Łobzowie wielu monarchów, ale wydaje się najważniejszą postacią król Jan III Sobieski, który po tym, jak obiekt został doszczętnie zniszczony i ograbiony przez Szwedów w czasie potopu, przeprowadził jego gruntowny remont. Pałac Królewski w Łobzowie służył nie tylko, jako miejsce wypoczynku, ale również była to baza wypadowa podczas odsieczy wiedeńskiej. To właśnie z tego miejsca wyruszał Jan III Sobieski przeciw Turkom, a po powrocie nie celebrowano zwycięstwa na Wzgórzu Wawelskim, a właśnie w komnatach łobzowskiego pałacu.
Historia Młynówki Królewskiej – to musicie wiedzieć, żeby zrozumieć zamierzenia
Młynówka Królewska, sama określa swoją nazwą czym była. Młynówkami określano cieki wodne zasilające nie tylko młyny, choć właśnie od młynów nazwa przecież pochodzi. Wydaje się, że na początku pojawiła się kwestia obronności miasta Krakowa i konieczność napełnienia fos obronnych wokół miasta, postanowiono wydrążyć sztuczne koryto od rzeki Rudawy, co zapewniało stały dopływ wody do fos oraz wody pitnej na potrzeby miasta.
Z czasem zaczęto rozbudowywać system koryt i lokowano w okolicy koryta młyny, kuźnie, browar, łaźnie, warsztaty rzemieślnicze, które zasilane były energią pozyskiwaną z wody. W 1304 r. Władysław Łokietek wydał właśnie przywilej wójtom krakowskim, za zasługi przy jego budowie, zezwalający na budowanie przy sztucznie wybudowanym korycie młynów. Jednakże po buncie wójta Alberta w 1311 r. prawo zostało odebrane i król stał się wyłącznym właścicielem nowego koryta Rudawy.
Przymiotnik „Królewska” odnosi się właśnie do stanu prawnego, który wskazuje na jedynego właściciela Młynówki Królewskiej. Wody sztucznego koryta Rudawy zasilały nie tylko urządzenia, których w okresie świetności było rozlokowanych kilkadziesiąt, czy też wspomnianego Pałacu Królewskiego w Łobzowie, ale poprzez system kanalizacyjny dostarczał również wodę do komnat królewskich na Zamku Królewskim na Wawelu. Po powodzi w 1903 r. zaczęto zasypywać sukcesywnie koryto i rozwijać bardziej zaawansowane technologicznie systemy wodociągowe. W tej chwili mamy wspaniały ciąg zieleni w Krakowie służący przede wszystkim rekreacji – 8 km zieleni, najdłuższy park w Polsce, Młynówkę Królewską.
Kilka wskazówek praktycznych podczas wizyty w Młynówce Królewskiej
- Trasa przez Młynówkę Królewską należy do łatwych, w części zachodniej jest poprowadzona częściowo dziką ścieżką, jednak nawet z wózkami można sobie poradzić, choć może to wymagać czasami przepchania przez lekkie nierówności i wystające korzenie. Jest naprawdę rekreacyjnie, choć nieco dziko.
- Uważać należy na rowerzystów, których jest tutaj dość sporo i zdarzyło mi się kiedyś, że jechał ktoś rozpędzony i wrzeszczał, żeby mu uciekać ze ścieżki, bo on jedzie. Może tutaj dla przypomnienia: teren Parku Młynówka Królewska (tak jest w regulaminie parku) służy do wypoczynku oraz jako ciąg pieszy. Dopuszczone jest poruszanie się na rowerze, jednak to nadal jest ciąg pieszy, z możliwością poruszania się rowerami. Pamiętajcie o tym jadąc na rowerach.
- W części dolnej (wschodniej) jest już poprowadzona osobno ścieżka rowerowa, która czasami przecina się ze szlakiem pieszym.
- Na trasie jest kilka fajnych lodziarni z lodami rzemieślniczymi, jak i kilka miejsc na wypicie kawy.
- W zachodniej części od wejścia w Młynówkę Królewską, aż do ul. Filtrowej nie ma możliwości nabycia wody, czy też czegokolwiek chłodzącego, zatem warto zabrać ze sobą lekki prowiant i nieco wody.
- Całość można przejść spokojnie w około 2 godziny, jednak mnie zajmuje to za każdym razem znacznie więcej, od 4 do 6 godzin, jeśli lubicie posiedzieć w przytulnych miejscach co jakiś czas, to tyle Wam to zajmie.
- Wałami Rudawy również biegnie trasa pieszo rowerowa, którą warto zaliczyć, kiedy jesteście tutaj na wycieczce rowerowej.
- Szkoda tylko, że Pałac Królewski w Łobzowie nie jest udostępniany do zwiedzania i popatrzeć można wyłącznie na elewację pałacu, no ale cóż, tutaj decyduje Politechnika Krakowska. Może kiedyś zostanie wypracowane jakieś porozumienie z Miastem Kraków w temacie możliwości pokazania wnętrz Pałacu Królewskiego w Łobzowie, a może i udałoby się odbudować stawy i ogrody pałacowe z czasów świetności? Ten zabytek, do którego doprowadzała wodę Młynówka Królewska wydaje się najważniejszym z obiektów na trasie.
Młynówka Królewska – jak do niej dotrzeć?
To zależy, od której strony chcecie zacząć wędrówkę. Jeśli od strony wschodniej, spod Radia Kraków, to sprawa jest bardzo prosta, w okolicę podjeżdża sporo autobusów i tramwajów MPK. Jeśli chodzi o autobusy to trzeba wysiąść na przystanku Radio Kraków, a tramwajem docieracie do Placu Inwalidów, stąd 5 min. dojścia piechotą.
Aby zacząć przygodę z Młynówką Królewską od strony dzikszej, zachodniej, to można podjechać albo autobusem MPK z Bronowic Małych do przystanku Zakliki, albo też wygodnie pociągiem podmiejskim z Dworca Głównego do stacji Zakliki. Ważna uwaga, wysiadając wcześniej na stacji Młynówka również dotrzecie, jednak najszybciej i najwygodniej będzie przespacerować ze stacji Zakliki, zwłaszcza, jeśli zechcecie zacząć przygodę z historią już od zapory na Rudawie.
Co warto zobaczyć w okolicy Młynówki Królewskiej
Młynówka Królewska jest takim parkiem, takim miejscem na mapie Krakowa, które śmiało można polecić, jako opcję na całodzienne spędzenie czasu w zieleni krakowskiej, warto jednak pozaglądać przy okazji w inne miejsca, jesli znajdzie się na to czas.
W okolicy warto zobaczyć:
- Muzeum Dworek Rydlówka – tutaj zgłębisz wiedzę, jak to było z „Weselem” Wyspiańskiego, Chochołem i Złotym Rogiem.
- Park Rzeczny Tetmajera – od kilku lat przyjemne miejsce wypoczynku z pomostami.
- Trasa Kulturowa Bronowice Małe – Mydlniki – to kilkanaście kilometrów historii, pętla, którą warto przejść, może to zająć cały dzień, ale warto.
- Wiśniowa Aleja w Krakowie – miejsce, które odwiedzają wiosną tłumy spragnione żywych kolorów.
- Park Decjusza – miejsce wypoczynku po drugiej stronie Rudawy.
- Park Bronowicki przy Forcie – ustronne miejsce z fortem, gdzie posiedzisz, poczujesz historię Twierdzy Kraków.
- Park Krakowski im. Marka Grechuty – to popularne miejsce przy Placu Inwalidów, zieleń przeplatana rzeźbami.
- Park św. Wincentego a Paulo – to kawałek zieleni w ustronnym miejscu.
- Młynówka Królewska.
- Muzeum Dworek Rydlówka.
- Park Rzeczny tetmajera.
- Trasa Kulturowa Bronowice Małe – Mydlniki.
- Wiśniowa Aleja.
- Park Decjusza.
- Park Bronowicki przy Forcie.
- Park Krakowski im. Marka Grechuty.
- Park św. Wincentego a Paulo.
Jeśli znalazłeś inspirację, albo przydatne informacje, to możesz odwdzięczyć się wspierając moją twórczość i postawić mi wirtualne espresso lub latte, które uwielbiam. To zawsze motywuje, z góry dziękuję 🙂
Młynówka Królewska w moim obiektywie – zobacz zdjęcia
Jeśli doceniasz treści, które dla Ciebie przygotowałem, masz możliwość wyrażenia swojego uznania, na przykład poprzez zafundowanie mi symbolicznej, wirtualnej kawy, która niezwykle motywuje do dalszego działania 🙂
