Gąsówka Fioletowawa należy do tych grzybów, które są rzadko zbierane. Mniej doświadczeni grzybiarze mogą bać się jej fioletowego koloru. Jest to kolor rzadko spotykany w polskich lasach, na targach nie widuje się takich grzybów, a co mało popularne stanowi podstawę do niepewności. Zwłaszcza, że mogą początkujący grzybiarze mieć spore wyzwanie, aby nie mylić jej np. z zasłonakiem fioletowym.
Jest też Gąsówka Fioletowawa kontrowersyjnym grzybem, choć zaliczana jest do grzybów jadalnych, trzeba pamiętać o poddaniu go obróbce termicznej,spożywana na surowo może zaszkodzić. O tym w dalszej części artykułu. Rozwiejmy zatem wątpliwości i nauczmy się rozpoznawać tego wyjątkowego, jesiennego grzyba, stanowiącego swego rodzaju ozdobę polskich lasów.
Gąsówka Fioletowawa - szybka charakterystyka
- łac.: Lepista nuda
- okres występowania : IX – XI
Wygląd Gąsówki Fioletowawej
Kapelusz: kolor w odcieniach liliowych, jasnoliliowy, cielistoliliowy, liliowobrązowy, liliowofioletowy, szarofioletowy, ametystowofioletowy, z ciemniejszym środkiem, który czasem jest lekko wypukły. Młode owocniki mają bardziej intensywną barwę i są wypukłe z podwiniętym brzegiem, w starszych owocnikach kolorystyka blednie, a kapelusz rozpościera się i staje się płaski.
Gąsówka Fioletowawa ma powierzchnię suchą, gładką, matową, jedwabistą.
Wymiary owocników dorosłych mogą osiągać nawet 15 cm średnicy, ale zazwyczaj jest to 6-8 cm średnicy. Pamiętajmy, że Natura zawsze może zaskoczyć i wymiary mogą odbiegać od standardowych.
Hymenofor: blaszki w kolorach od liliowych, do intensywnie fioletowych, liliowofioletowych. Zazwyczaj młode owocniki mają ciemniejszy i intensywniejszy kolor blaszek od kapelusza, jednak nie jest to reguła, znaczna część owocników ma kolor jasny, bladoliliowy. Przy trzonie lekko, zatokowato wycięte. Są gęste, kruche i łamliwe.
Trzon: centralnie usytuowany względem kapelusza, czasem zdarza się (sporadycznie) przesunięty na bok. W barwie fioletowawej, z białymi lub jasnokremowymi włókienkami na powierzchni, nieco oszroniony na fioletowawym tle i nieco włókienkowaty. W młodszych owocnikach bardziej intensywne odcienie, u starszych owocników kolorystyka blednie. Cylindryczny, czasami u podstawy lekko maczugowaty. Pełny o wysokości około 6-8 cm. Pamiętajmy, że Natura zawsze może zaskoczyć i wymiary mogą odbiegać od standardowych.
Miąższ: początkowo Gąsówka Fioletowawa ma miąższ liliowy, fioletowawy, który później blednie, jaśnieje, wpada w szary, szarokremowy odcień. W młodych owocnikach twardy, zwarty, na starość staje się miękki, a trzonie włóknisty.
Zapach: delikatny, słodkawy do owocowego.
Smak: łagodny.
Dopuszczenie do obrotu: nie dopuszczony do obrotu.
Wysyp zarodników: kremoworóżowy.
Występowanie Gąsówki Fioletowawej
Gąsówka Fioletowawa jest dość pospolitym grzybem, najczęściej spotykana jest w lasach liściastych, bukowych, ale i iglastych, czasem w parkach, na łąkach. Wyrasta zazwyczaj szeregowo, w grupach lub w czarcich kręgach, najczęściej po kilka do kilkunastu owocników w jednym miejscu, na glebie.
Występuje od września do listopada, a nawet do grudnia przy sprzyjających warunkach. Jest gatunkiem bardziej późnojesiennym, a największy wysyp Gąsówki Fioletowawej obserwuję w pierwszej połowie listopada.
Wartości i zastosowanie Gąsówki Fioletowawej
Czy warto ją zbierać? Gąsówka Fioletowawa nie należy do grupy wybitnie smacznych grzybów, natomiast jest to ciekawy grzyb przede wszystkim do marynat. Młode owocniki są jędrne, zbite i wyglądają dość ciekawe. Starsze również można marynować lecz zdecydowanie wolę młode z wypukłym kapeluszem.
Bardzo ważna uwaga: Gąsówka Fioletowawa, mimo, że jest gatunkiem zaliczanym do jadalnych, to wymaga obróbki termicznej. Zawiera związki, które powodują (przy spożyciu na surowo), rozkładanie czerwonych krwinek w krwi, pamiętaj aby przeprowadzić obróbkę termiczną dla zneutralizowania związków. Pamiętaj również, że u alergików, nawet przetworzone owocniki mogą wywołać reakcję alergiczną, jeśli jesteś alergikiem i chciałbyś sporzywać Gąsówkę Fioletowawą, to najlepiej skonsultuj to z alergologiem.
Gatunki podobne do Gąsówki Fioletowawej
- Gąsówka Dwubarwna (Lepista personata): grzyb jadalny, trzon może mieć podobny, natomiast kapelusz i blaszki zdecydowanie jaśniejsze w kolorach białokremowych.
- Gąsówka Białoniebieskawa (Lepista glaucocana): grzyb niejadalny, w kolorystyce lekko różowofioletowej, o zapachy nieprzyjemnym, stęchłym.
- Gąsówka Brudnofioletowa (Lepista sordida): grzyb jadalny, w odcieniach bladofioletowawych, bez zapachu, o smaku ziemistym.
- Zasłonak Fioletowy (Cortinarius violaceus): grzyb niejadalny, ciemniejszy, od niebieskofioletowego do brązowofioletowego, kapelusz o powierzchni bardziej metalicznej, masywniejszy z resztkami grzybni i typowej dla zasłonaków osłonki na trzonie. Gatunek rzadki.
- Zasłonak Odrażający (Cortinarius camphoratus): grzyb trujący, z intensywnymi fioletowymi blaszkami, ale o zdecydowanie jaśniejszym kapeluszu i trzonie. Jest oślizły w dotyku i specyficznie cuchnący, stąd nazwa.
Inne nazwy Gąsówki Fioletowawej: gąsówka naga (nuda w łacińskiej nazwie właśnie oznacza naga), bedłka fioletowa, gąska dzika, gąska psia, rycerzyk fioletowy, słonka, członka naga.
Przygoda? Odwiedź mój sklep COMFORTART.PL
Zobacz film o Gąsówce Fioletowawej
Przeglądnij galerię zdjęć Gąsówki Fioletowawej
Jeśli doceniasz treści, które dla Ciebie przygotowałem, masz możliwość wyrażenia swojego uznania, Najlepszym sposobem będzie odwiedzenie mojego sklepu COMFORTART.PL i zakupienie, polecenie tego, czego potrzebujesz, aby wspominać, dzielić się swoimi przygodami 🙂
Można również być to w postaci postawienia symbolicznej, wirtualnej kawy, która niezwykle motywuje do dalszego działania 🙂
